Κλινικές Δοκιμές Κάνναβης σε Ελληνικά Νοσοκομεία

Οι κλινικές δοκιμές κάνναβης αποτελούν σημερα ένα από τα πιο ζωντανά πεδία ιατρικής έρευνας στην Ελλάδα. Μετά τη νομιμοποίηση της ιατρικής κάνναβης το 2017, τα ελληνικά νοσοκομεία και ερευνητικά κέντρα ξεκίνησαν να διερευνούν συστηματικά τη θεραπευτική αξία των κανναβινοειδών. Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ), η χώρα βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου πλαισίου για τη διεξαγωγή κλινικών μελετών στον τομέα αυτό.

Η Ελληνική Ιατρική Εταιρεία για τα Κανναβινοειδή (ΕΙΕΚ) αναδεικνύει ότι η ανάγκη για τεκμηριωμένη ιατρική πρακτική καθιστά τις κλινικές δοκιμές κάνναβης αναπόσπαστο μέρος της εξέλιξης του κλάδου. Σε αυτό το άρθρο εξετάζουμε σε βάθος τι συμβαίνει στα ελληνικά νοσοκομεία, ποιες μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη, τι εμπόδια υπάρχουν και ποιες είναι οι προοπτικές.

Η Ελλάδα νομιμοποίησε τη φαρμακευτική κάνναβη με τον Νόμο 4523/2018, ακολουθώντας σύσταση της Επιτροπής Ιατρικής Χρήσης Κάνναβης που είχε κρίνει θετικά το προφίλ οφέλους/κινδύνου για παθήσεις όπως χρόνιος πόνος, επιληψία και καχεξία σε ασθενείς με HIV.

Το 2026, η Κοινή Υπουργική Απόφαση Δ3(α) 52922/2026 (ΦΕΚ 230/Β) απλοποίησε τις διαδικασίες κατάθεσης αιτήσεων για κλινικές δοκιμές σε δημόσια και ιδιωτικά κέντρα. Αυτή η ΚΥΑ καλύπτει όλα τα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων κάνναβης, και ρυθμίζει τη σύναψη συμβάσεων μεταξύ χορηγών μελετών και νοσοκομείων μέσω των Ε.Λ.Κ.Ε. (Ειδικοί Λογαριασμοί Κονδυλίων Έρευνας).

Στην πράξη, κάθε κλινική δοκιμή κάνναβης πρέπει να λάβει έγκριση από τον ΕΟΦ, τις επιτροπές δεοντολογίας των εμπλεκόμενων νοσοκομείων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από την Επιτροπή Ναρκωτικών του Υπουργείου Υγείας. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες, κάτι που αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια.

💡 Τι ισχύει σήμερα

Η ΚΥΑ Δ3(α) 52922/2026 επιτρέπει τη διεξαγωγή κλινικών δοκιμών σε δημόσια νοσοκομεία, πανεπιστημιακές κλινικές και ιδιωτικά θεραπευτήρια. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για μελέτες ιατρικής κάνναβης σε φορείς που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν αυτή τη δυνατότητα.

Μέχρι σήμερα, οι κλινικές δοκιμές κάνναβης στην Ελλάδα βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο σε σχέση με χώρες όπως το Ισραήλ ή ο Καναδάς. Ωστόσο, υπάρχουν αξιοσημείωτα βήματα.

Μια ελληνική παρατηρησιακή μελέτη σε 100 ασθενείς με νευρολογικές διαταραχές (επιληψία, νόσος Πάρκινσον, σκλήρυνση κατά πλάκας) κατέγραψε βελτίωση συμπτωμάτων και ποιότητας ζωής. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Advances in Experimental Medicine and Biology και χρησιμοποίησε ερωτηματολόγιο υγείας 36 ερωτήσεων (SF-36).

Παράλληλα, πανεπιστημιακά τμήματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη διερευνούν τη χρήση κανναβινοειδών σε χρόνιο πόνο και παλλιατική φροντίδα. Τα πανελλήνια συνέδρια κάνναβης λειτουργούν ως πλατφόρμα ανταλλαγής πρώτων αποτελεσμάτων μεταξύ κλινικών ερευνητών.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η εταιρεία Tikun Olam Europe, που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα από το 2019, έχει εξασφαλίσει άδεια παραγωγής φαρμακευτικής κάνναβης και προμηθεύει ελληνικά φαρμακεία με εγκεκριμένα σκευάσματα. Η παρουσία τέτοιων εταιρειών διευκολύνει τη διεξαγωγή κλινικών δοκιμών, αφού μπορούν να παρέχουν τυποποιημένο φαρμακευτικό υλικό.

Η κάνναβη δεν είναι ένα τυπικό φάρμακο. Περιέχει πάνω από 100 κανναβινοειδή, δεκάδες τερπένια και εκατοντάδες άλλες ενώσεις. Αυτή η πολυπλοκότητα δημιουργεί μοναδικές προκλήσεις στο σχεδιασμό κλινικών δοκιμών.

Πρώτον, οι ψυχοδραστικές ιδιότητες του THC καθιστούν σχεδόν αδύνατη τη διεξαγωγή «διπλά τυφλών» μελετών. Όταν ο ασθενής αισθάνεται τα αποτελέσματα του THC, ξέρει ότι δεν λαμβάνει εικονικό φάρμακο (placebo), και αυτό επηρεάζει τη εγκυρότητα της μελέτης.

Δεύτερον, η τυποποίηση αποτελεί μεγάλο πρόβλημα. Κάθε παρτίδα φαρμακευτικής κάνναβης μπορεί να έχει ελαφρώς διαφορετικό χημικό προφίλ. Για να γίνει μια αξιόπιστη κλινική δοκιμή, χρειάζεται απόλυτα σταθερή σύνθεση μεταξύ δόσεων, κάτι που οι φαρμακευτικές εταιρείες κανναβινοειδών βάσει GMP εργάζονται σκληρά να επιτύχουν.

Τρίτον, η γραφειοκρατία στην Ελλάδα παραμένει βαριά. Η αδειοδότηση απαιτεί πολλαπλές εγκρίσεις. Σύμφωνα με ιατρούς που μίλησαν σε πρόσφατα συνέδρια, η απλοποίηση της ΚΥΑ 2026 αποτελεί βήμα στη σωστή κατεύθυνση, αλλά η πρακτική εφαρμογή της χρειάζεται ακόμη χρόνο.

📝 Σημαντική σημείωση

Η Ελλάδα δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές (RCTs) για φαρμακευτική κάνναβη. Οι υπάρχουσες μελέτες είναι κυρίως παρατηρησιακές ή αναδρομικές, με μικρά δείγματα ασθενών.

Ο ΕΟΦ διαχειρίζεται όλες τις αιτήσεις κλινικών δοκιμών στην Ελλάδα. Για μελέτες που αφορούν κάνναβη, η αξιολόγηση ακολουθεί τα ίδια κριτήρια με οποιοδήποτε φαρμακευτικό σκεύασμα: πρωτόκολλο μελέτης, προκλινικά δεδομένα ασφάλειας, ενημερωμένη συγκατάθεση ασθενών.

Οι επιτροπές δεοντολογίας των νοσοκομείων αποτελούν δεύτερο επίπεδο ελέγχου. Κάθε νοσοκομείο που συμμετέχει σε κλινική δοκιμή πρέπει να λάβει ξεχωριστή έγκριση από τη δική του επιτροπή. Σε μεγάλα δημόσια νοσοκομεία όπως ο Ευαγγελισμός ή το ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης, οι επιτροπές αυτές εξετάζουν τόσο τη μεθοδολογία όσο και τα ηθικά ζητήματα.

Ένα πρόσθετο εμπόδιο αφορά τη διαχείριση ελεγχόμενων ουσιών μέσα στο νοσοκομειακό περιβάλλον. Η κάνναβη παραμένει ελεγχόμενη ουσία στην Ελλάδα, πράγμα που σημαίνει ότι η αποθήκευση, διανομή και χορήγησή της σε κλινικές δοκιμές απαιτεί ειδικά πρωτόκολλα ασφαλείας και αδειοδότηση από τον ΕΟΦ.

Οι κλινικές δοκιμές κάνναβης σε ελληνικά νοσοκομεία εστιάζουν κυρίως σε πέντε τομείς:

Χρόνιος πόνος: Αποτελεί τον τομέα με τη μεγαλύτερη ζήτηση. Ασθενείς με χρόνιο πόνο που δεν ανταποκρίνεται σε συμβατικά αναλγητικά αποτελούν τους βασικούς υποψηφίους για μελέτες κανναβινοειδών σε κλινικές πόνου.

Νευρολογικές διαταραχές: Η ελληνική μελέτη 100 ασθενών κάλυψε σκλήρυνση κατά πλάκας, επιληψία και Πάρκινσον. Τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά, αν και ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερα δείγματα.

Ογκολογία: Η ναυτία από χημειοθεραπεία αποτελεί μια από τις κύριες ενδείξεις συνταγογράφησης κάνναβης. Ελληνικά ογκολογικά τμήματα εξετάζουν τη χρήση κανναβινοειδών ως συμπληρωματική θεραπεία.

Ψυχική υγεία: Ερευνητές στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών εξετάζουν τη σχέση CBD με αγχώδεις διαταραχές. Πρόσφατες διεθνείς μελέτες, ωστόσο, αμφισβητούν τα οφέλη της κάνναβης σε ψυχικές παθήσεις, τονίζοντας ότι εναλλακτικές όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματικότερες.

Παλλιατική φροντίδα: Νοσοκομειακές μονάδες παλλιατικής φροντίδας διερευνούν τη χρήση κανναβινοειδών σε ασθενείς τελικού σταδίου, κυρίως για ανακούφιση πόνου και βελτίωση της ποιότητας ζωής.

✓ Κύρια ευρήματα ελληνικών μελετών

• ✓ Βελτίωση ποιότητας ζωής σε 100 ασθενείς με νευρολογικές διαταραχές
• ✓ Μείωση πόνου σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονταν σε οπιοειδή
• ✓ Ανεκτό προφίλ ασφάλειας με ήπιες παρενέργειες
• ✓ Ανάγκη για μεγαλύτερα τυχαιοποιημένα δείγματα

Αν κοιτάξει κανείς τον παγκόσμιο κατάλογο κλινικών δοκιμών (ClinicalTrials.gov), η Ελλάδα υπολείπεται σημαντικά σε αριθμό εγγεγραμμένων μελετών κάνναβης. Το Ισραήλ, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ ηγούνται, με εκατοντάδες ενεργές μελέτες ο καθένας.

Στην Ευρώπη, η Γερμανία μετά τη μερική νομιμοποίηση της κάνναβης αναμένεται να αυξήσει τις κλινικές δοκιμές. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Φαρμάκων (EMA) έχει θέσει ως στόχο την αύξηση κατά 11% των κλινικών μελετών στην ΕΕ, που αντιστοιχεί σε περίπου 500 επιπλέον μελέτες ετησίως.

Η Ελλάδα, παρά τις καθυστερήσεις, έχει ένα πλεονέκτημα: ισχυρό κλίμα και γεωγραφία που ευνοούν την καλλιέργεια κάνναβης, καθώς και εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό. Η στρατηγική θέση της χώρας ως κέντρο παραγωγής στη Μεσόγειο μπορεί να προσελκύσει διεθνείς χορηγούς κλινικών μελετών.

Ένα ζήτημα που επηρεάζει άμεσα τη διεξαγωγή κλινικών δοκιμών είναι η εκπαίδευση των Ελλήνων γιατρών στα κανναβινοειδή. Μέχρι πρόσφατα, η ιατρική κάνναβη δεν αποτελούσε μέρος του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών στις ελληνικές ιατρικές σχολές.

Η ΕΙΕΚ προσφέρει εκπαιδευτικά σεμινάρια για γιατρούς και φαρμακοποιούς, εστιάζοντας στη συνταγογράφηση, τη δοσολογία και τη διαχείριση παρενεργειών. Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι η ελλιπής εκπαίδευση αποτελεί φραγμό στη συμμετοχή γιατρών σε κλινικές μελέτες κάνναβης.

Σε πρόσφατη έρευνα που παρουσιάστηκε σε πανελλήνιο συνέδριο, οι Έλληνες γιατροί ανέφεραν ως βασικά εμπόδια: την έλλειψη κλινικών πρωτοκόλλων, το αίσθημα ανασφάλειας σχετικά με τη νομοθεσία, και την ανεπαρκή ενημέρωση για τα διαθέσιμα φαρμακευτικά σκευάσματα.

Η χρονιά 2026 σηματοδοτεί ένα σημείο αναφοράς για τις κλινικές δοκιμές κάνναβης στην Ελλάδα. Η νέα ΚΥΑ, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ζήτηση για ιατρική κάνναβη μέσω του ΗΔΙΚΑ (Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης), δημιουργεί ευνοϊκό κλίμα.

Η αγορά φαρμακευτικής κάνναβης στην Ελλάδα αναπτύσσεται. Με ξένες επενδύσεις να εισρέουν στον κλάδο και εταιρείες παραγωγής να λαμβάνουν άδειες, η χρηματοδότηση κλινικών μελετών γίνεται πιο εφικτή.

Ωστόσο, χρειάζεται ρεαλισμός. Για να φτάσουν οι κλινικές δοκιμές σε επίπεδο τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών (RCTs) απαιτούνται: σταθερή χρηματοδότηση, πολιτική βούληση, συνεργασία δημόσιου-ιδιωτικού τομέα και, κυρίως, ένα ερευνητικό οικοσύστημα που θα υποστηρίζει τέτοιες πρωτοβουλίες μακροπρόθεσμα.

💡 Ποιοι μπορούν να συμμετέχουν σε κλινική δοκιμή

Ασθενείς που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν σε κλινική δοκιμή κάνναβης μπορούν να ρωτήσουν τον θεράποντα γιατρό τους ή να επικοινωνήσουν με τον ΕΟΦ. Η συμμετοχή απαιτεί ενημερωμένη γραπτή συγκατάθεση και πλήρωση συγκεκριμένων κριτηρίων ένταξης ανάλογα με τη μελέτη.

Η χρηματοδότηση κλινικών δοκιμών κάνναβης στην Ελλάδα προέρχεται κυρίως από τρεις πηγές: ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα (Horizon Europe), ιδιωτικές φαρμακευτικές εταιρείες κανναβινοειδών, και εθνικά ερευνητικά ταμεία μέσω του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ).

Η εταιρεία Tikun Olam Europe, μέσω της ελληνικής θυγατρικής της, έχει δηλώσει ενδιαφέρον για τη χρηματοδότηση κλινικών μελετών σε συνεργασία με πανεπιστημιακά νοσοκομεία. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες αναμένονται και από άλλους διεθνείς επενδυτές που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά κάνναβης.

Παράλληλα, τα ελληνικά πανεπιστήμια μπορούν να αξιοποιήσουν τους Ε.Λ.Κ.Ε. για τη διαχείριση κονδυλίων κλινικών δοκιμών. Η νέα ΚΥΑ απλοποιεί τη σύναψη συμβάσεων μεταξύ χορηγών και ερευνητικών ιδρυμάτων, μειώνοντας τη γραφειοκρατία που μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε αποτρεπτικά.

Για τον Έλληνα ασθενή, οι κλινικές δοκιμές κάνναβης σημαίνουν δύο πράγματα: πρόσβαση σε θεραπείες που δεν είναι ακόμη ευρέως διαθέσιμες, και συμβολή στη δημιουργία τεκμηρίων που θα διαμορφώσουν τις μελλοντικές θεραπευτικές κατευθυντήριες γραμμές.

Σήμερα, η συνταγογράφηση γίνεται μέσω εξουσιοδοτημένων φαρμακείων σε όλη τη χώρα. Αλλά για παθήσεις που δεν καλύπτονται ακόμη από τις εγκεκριμένες ενδείξεις, η συμμετοχή σε κλινική δοκιμή μπορεί να αποτελεί τη μόνη νόμιμη οδό πρόσβασης.

Ασθενείς με χρόνιο πόνο, ανθεκτική επιληψία ή παρενέργειες χημειοθεραπείας που ενδιαφέρονται για κλινικές δοκιμές κάνναβης μπορούν να ενημερωθούν μέσω του θεράποντα γιατρού τους, της ΕΙΕΚ ή του ΕΟΦ.

⚠️ Αποποίηση ευθύνης

Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο 2026 και έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Η χρήση φαρμακευτικής κάνναβης στην Ελλάδα απαιτεί ιατρική συνταγή. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για οποιαδήποτε θεραπευτική απόφαση.