Έρευνες για Κάνναβη και Επιληψία: Νέα Δεδομένα 2026

Η επιληψία επηρεάζει περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). Περίπου το 30% των ασθενών δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στα συμβατικά αντιεπιληπτικά φάρμακα, μια κατάσταση γνωστή ως ανθεκτική ή φαρμακοανθεκτική επιληψία.

Τα συμβατικά φάρμακα λειτουργούν μέσω μηχανισμών όπως η αναστολή διαύλων νατρίου ή η ενίσχυση του GABA. Για τους ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται, οι εναλλακτικές λύσεις ήταν περιορισμένες: χειρουργική επέμβαση, διέγερση πνευμονογαστρικού νεύρου ή κετογονική δίαιτα. Η CBD ήρθε να προστεθεί σε αυτή τη λίστα με ισχυρά κλινικά δεδομένα.

Το Epidiolex (καθαρή CBD φυτικής προέλευσης) εγκρίθηκε από τον FDA το 2018 για τη θεραπεία του συνδρόμου Dravet και του συνδρόμου Lennox-Gastaut (LGS) σε ασθενείς από 2 ετών. Αργότερα, η έγκριση επεκτάθηκε και στη σκλήρυνση κατά πλάκας (TSC).

Σε τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, η CBD μείωσε τις κρίσεις κατά 30-45% σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο. Για το σύνδρομο LGS, η δόση των 10 mg/kg ημερησίως οδήγησε σε μείωση 39% των κρίσεων πτώσης, σύμφωνα με δεδομένα που δημοσιεύτηκαν στο New England Journal of Medicine.

Το φάρμακο χορηγείται ως συμπληρωματική θεραπεία, δηλαδή προστίθεται στα υπάρχοντα αντιεπιληπτικά. Οι κυριότερες παρενέργειες περιλαμβάνουν υπνηλία, μειωμένη όρεξη και αύξηση ηπατικών ενζύμων, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με βαλπροϊκό οξύ.

✓ Βασικά ευρήματα κλινικών δοκιμών Epidiolex

• ✓ Μείωση κρίσεων 30-45% στο σύνδρομο Dravet
• ✓ Μείωση 39% κρίσεων πτώσης στο σύνδρομο LGS
• ✓ Έγκριση σε 32 χώρες παγκοσμίως μέχρι τα τέλη του 2025
• ✓ Πάνω από 96% των ασθενών χωρίς σοβαρές παρενέργειες σε παρατηρητικές μελέτες

Ο μηχανισμός δράσης της CBD στην επιληψία είναι πολυπαραγοντικός. Μια μελέτη του 2025 από το NYU Langone Health αποκάλυψε ότι η CBD αναστέλλει σήματα από τη λυσοφωσφατιδυλοϊνοσιτόλη (LPI) μέσω του υποδοχέα GPR55 στους νευρώνες του ιπποκάμπου. Ο μηχανισμός αυτός διακόπτει έναν κύκλο θετικής ανατροφοδότησης που ενισχύει τις κρίσεις.

Πέρα από τον GPR55, η CBD δρα και σε άλλα μοριακά μονοπάτια. Σύμφωνα με ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Pharmacology το 2025, η CBD ρυθμίζει το ενδοκανναβινοειδές σύστημα, τον υποδοχέα αδενοσίνης και τον υποδοχέα TRPV1. Παράλληλα, έχει αντινευροφλεγμονώδη δράση, μειώνοντας κυτοκίνες και ελεύθερες ρίζες (ROS) στα μικρογλοιακά κύτταρα.

Αυτή η πολλαπλή δράση εξηγεί γιατί η CBD φαίνεται αποτελεσματική σε διαφορετικούς τύπους επιληψίας, σε αντίθεση με πολλά συμβατικά φάρμακα που στοχεύουν μόνο έναν μηχανισμό.

💡 Γιατί η CBD και όχι η THC;

Η THC (τετραϋδροκανναβινόλη) είναι η ψυχοδραστική ουσία της κάνναβης και δεν έχει εγκριθεί για τη θεραπεία επιληψίας. Μάλιστα, ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η THC μπορεί να αυξήσει τη νευρωνική διεγερσιμότητα και να επιδεινώσει τις κρίσεις σε ορισμένους ασθενείς. Τα μη ρυθμισμένα προϊόντα κάνναβης, που περιέχουν μεταβλητές ποσότητες THC, δεν είναι κατάλληλα υποκατάστατα του Epidiolex.

Μια παρατηρητική μελέτη από το Ηνωμένο Βασίλειο, δημοσιευμένη τον Μάιο 2025 στο περιοδικό Brain and Behavior, παρακολούθησε 134 ασθενείς με ανθεκτική επιληψία που χρησιμοποίησαν φαρμακευτικά προϊόντα κάνναβης. Τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά: βελτίωση των κρίσεων, μείωση του άγχους, καλύτερος ύπνος και βελτιωμένη ποιότητα ζωής σε 1, 3 και 6 μήνες παρακολούθησης. Πάνω από 96% των ασθενών δεν αναφέρθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ωστόσο, δεν λείπουν και τα αρνητικά δεδομένα. Μια δημοσίευση του Δεκεμβρίου 2025 στο Epilepsy and Behavior Reports περιέγραψε δύο περιπτώσεις ασθενών με εστιακή επιληψία και χρόνια χρήση κάνναβης, στους οποίους εμφανίστηκαν κρίσεις που πιθανώς σχετίζονταν με τη χρήση. Η THC μπορεί να επηρεάζει τη νευρωνική διεγερσιμότητα και να αλληλεπιδρά με αντιεπιληπτικά φάρμακα ή συστήματα νευροδιέγερσης.

Τα δεδομένα αυτά τονίζουν μια κρίσιμη διάκριση: η καθαρή CBD υπό ιατρική παρακολούθηση φαίνεται ασφαλής και αποτελεσματική, αλλά η αυτόβουλη χρήση προϊόντων κάνναβης χωρίς ιατρική καθοδήγηση μπορεί να είναι επικίνδυνη.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου του UNLV ανέπτυξαν το 2025 συνθετικές ενώσεις που μοιάζουν με την CBD, παρασκευασμένες από καρβόνη (παράγωγο κύμινου). Αυτά τα παράγωγα δεν περιέχουν THC και σε προκλινικές δοκιμές εμφάνισαν ισχυρότερη αντιεπιληπτική δράση από τις βενζοδιαζεπίνες, χωρίς καταστολή ή γνωστικές επιπτώσεις.

Αν αυτά τα ευρήματα επιβεβαιωθούν σε κλινικές δοκιμές, θα μπορούσαν να παρακάμψουν εντελώς τα ρυθμιστικά εμπόδια που συνδέονται με τα προϊόντα κάνναβης. Αυτό θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η πρόσβαση σε φαρμακευτική κάνναβη παραμένει περιορισμένη λόγω γραφειοκρατίας.

Στην Ελλάδα, η ιατρική κάνναβη νομιμοποιήθηκε το 2017, αλλά η πρόσβαση για ασθενείς με επιληψία παραμένει δύσκολη. Η νομοθεσία του 2026 φέρνει ορισμένες αλλαγές, αλλά τα εμπόδια είναι ακόμα πολλά: περιορισμένος αριθμός γιατρών που συνταγογραφούν, υψηλό κόστος θεραπείας και απουσία κάλυψης από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Το Epidiolex δεν διατίθεται ακόμα στα ελληνικά φαρμακεία μέσω του κανονικού συστήματος, αν και μπορεί να εισαχθεί μέσω ειδικής διαδικασίας που απαιτεί έγκριση από τον ΕΟΦ. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί Έλληνες ασθενείς με ανθεκτική επιληψία δεν έχουν πρόσβαση σε αυτή τη θεραπεία, παρά τα ισχυρά επιστημονικά δεδομένα.

Η Διεθνής Ένωση κατά της Επιληψίας (ILAE) τονίζει ότι η CBD θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο υπό ιατρική παρακολούθηση και σε φαρμακευτική μορφή, όχι ως αυτοθεραπεία με εμπορικά προϊόντα CBD.

📝 Σημαντική σημείωση για Έλληνες ασθενείς

Αν πάσχετε από επιληψία και ενδιαφέρεστε για θεραπεία με CBD, μιλήστε πρώτα με τον νευρολόγο σας. Η αυτόβουλη χρήση προϊόντων CBD από καταστήματα δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική CBD (Epidiolex) και μπορεί να αλληλεπιδράσει με τα φάρμακά σας.

Τα σύνδρομα Dravet και Lennox-Gastaut εμφανίζονται κυρίως στην παιδική ηλικία και αντιπροσωπεύουν ορισμένες από τις πιο σοβαρές μορφές επιληψίας. Τα παιδιά με σύνδρομο Dravet μπορεί να εμφανίζουν δεκάδες κρίσεις την ημέρα, με σοβαρό αντίκτυπο στην ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής.

Σε αυτούς τους ασθενείς, η CBD έχει δώσει αποτελέσματα που κανένα άλλο φάρμακο δεν είχε πετύχει. Σε κλινικές δοκιμές του NCBI/PubMed, παιδιά με σύνδρομο Dravet που έλαβαν CBD είδαν τις κρίσεις τους να μειώνονται κατά 40% σε σύγκριση με 17% στην ομάδα εικονικού φαρμάκου.

Ερευνητές του UCLA, με επικεφαλής τον Dr. Shaun Hussain, συνεχίζουν κλινικές δοκιμές σε παιδιατρικούς ασθενείς, διερευνώντας τόσο τη μακροχρόνια ασφάλεια όσο και τη δυνατότητα χρήσης σε ευρύτερο φάσμα επιληπτικών συνδρόμων, συμπεριλαμβανομένης της ανεπάρκειας CDKL5 και του αυτισμού.

Σύμφωνα με παγκόσμια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Epilepsia τα τέλη του 2025, τα κανναβινοειδή για επιληψία έχουν εγκριθεί σε 32 χώρες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόσβαση διαφέρει σημαντικά μεταξύ κρατών-μελών.

Η Γερμανία, μετά τη μερική νομιμοποίηση του 2024, έχει δημιουργήσει ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο για τη συνταγογράφηση ιατρικής κάνναβης, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης για επιληψία. Η Ιταλία και η Ολλανδία ακολουθούν με δικά τους προγράμματα, ενώ η Πολωνία και η Τσεχία διευρύνουν σταδιακά τη λίστα εγκεκριμένων ενδείξεων.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) έχει εγκρίνει το Epidiolex (με τη εμπορική ονομασία Epidyolex στην Ευρώπη) για τη θεραπεία κρίσεων που σχετίζονται με τα σύνδρομα LGS και Dravet, σε συνδυασμό με κλοβαζάμη.

Παρά τα θετικά δεδομένα, η χρήση CBD για επιληψία δεν είναι χωρίς κινδύνους. Οι αλληλεπιδράσεις με άλλα αντιεπιληπτικά φάρμακα αποτελούν σοβαρό ζήτημα. Η CBD αναστέλλει ηπατικά ένζυμα (CYP3A4 και CYP2C19), μεταβάλλοντας τα επίπεδα φαρμάκων όπως η κλοβαζάμη και το βαλπροϊκό οξύ στο αίμα.

Η ηπατοτοξικότητα είναι ένα ακόμα σημείο προσοχής. Σε κλινικές δοκιμές, 5-20% των ασθενών παρουσίασαν αυξημένα ηπατικά ένζυμα, κυρίως όταν η CBD συνδυάστηκε με βαλπροϊκό. Η τακτική παρακολούθηση ηπατικής λειτουργίας κρίνεται απαραίτητη.

Τέλος, τα εμπορικά προϊόντα CBD που πωλούνται ελεύθερα διαφέρουν ριζικά από το φαρμακευτικό Epidiolex. Μελέτες του CDC έχουν δείξει ότι πολλά εμπορικά προϊόντα περιέχουν ανακριβείς ποσότητες CBD και συχνά ανιχνεύσιμη THC, καθιστώντας τα ακατάλληλα για θεραπευτική χρήση.

Η έρευνα για την κάνναβη και την επιληψία κινείται σε πολλαπλά μέτωπα. Οι βιοδείκτες που θα μπορούσαν να προβλέψουν ποιοι ασθενείς ανταποκρίνονται καλύτερα στη CBD βρίσκονται στο επίκεντρο αρκετών ερευνητικών ομάδων. Αν εντοπιστούν, θα επιτρέψουν εξατομικευμένη θεραπεία αντί της σημερινής προσέγγισης δοκιμής-λάθους.

Νέα κανναβινοειδή πέρα από τη CBD εξετάζονται. Η CBDV (κανναβιδιβαρίνη) βρίσκεται σε πρώιμα στάδια κλινικών δοκιμών για επιληψία, ενώ συνθετικά παράγωγα όπως αυτά του UNLV μπορεί να αλλάξουν το τοπίο εντελώς.

Για την Ελλάδα, η ελπίδα είναι ότι η σταδιακή εξέλιξη της νομοθεσίας θα διευκολύνει την πρόσβαση σε εγκεκριμένες θεραπείες CBD για ασθενείς με ανθεκτική επιληψία, ιδίως παιδιά. Μέχρι τότε, η συνεργασία με εξειδικευμένους νευρολόγους παραμένει η μόνη ασφαλής οδός.

⚠️ Αποποίηση ευθύνης

Το παρόν άρθρο (Μάρτιος 2026) έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Η χρήση κάνναβης ή προϊόντων CBD για τη θεραπεία της επιληψίας απαιτεί ιατρική παρακολούθηση. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν από οποιαδήποτε αλλαγή στη θεραπεία σας.